نوشته شده در شنبه, ۳۱ فروردین ۱۳۹۸

سندروم کمپارتمان، یک مشکل ارتوپدی

کمپارتمان

سندروم کمپارتمان ارتوپدی چیست؟ | سندروم کمپارتمنت چیست؟

سندروم کمپارتمان اولین بار در سال ۱۸۸۱ شناخته شد. این سندروم در واقع تحت درمان ارتوپدی است ایجاد می شود، که در آن فشار در یکی از محفظه های آناتومیک بدن مانند حفره شکمی افزایش یافته و در نتیجه میزان مناسب خون به بافت ها نمی رسد. عامل اصلی ایجاد کمپارتمان افزایش فشار مایع میان بافتی است که به صورت یک چرخه تشدید می شود. ورود خون از سرخرگ به سیاهرگ نیازمند یک گرادیان یا شیب فشاری ویژه است. در صورت بر هم خوردن این گرادیان، جریان خون از سرخرگ به سیاهرگ کاهش یافته و مایع اضافی از دیواره ورید ها وارد فضای میان بافتی می شود. تورم  بافت نرم ناشی از این جریان، خود منجر به افزایش فشار بر  دیواره عروق خونی و لنفی شده که باعث ورود مایعات بیشتری به فضای میان بافتی می گردد. این چرخه تکرار شده و بر اثر فشار ناشی از آن خون‌رسانی و اکسیژن رسانی به بافت نرم درگیر قطع و نهایتا سندروم کمپارتمان بروز پیدا می کند. فاصله شروع ایسکمی تا مرگ بافتی تنها ۳۰ دقیقه است.

 

انواع سندروم کمپارتمان

این سندروم اساس دو نوع دارد:

  • سندروم کمپارتمان حاد
  • سندروم کمپارتمان مزمن: در قسمت پایین پا و ناحیه قدامی شایع تر است

کمپارتمان حاد درمان نشده می تواند به ایسکمی ولکمن منجر گردد.

ایجاد سندروم کمپارتمنت در قسمت های مختلف بدن امکان پذیر است اما در ساق پا، بازو و مردان زیر ۳۵ سال شیوع بالاتری دارد. مناطق دیگری که ممکن است درگیر این سندروم شوند شامل ران، باسن، دست و پا هستند.

 

تشخیص سندروم کمپارتمان

تشخیص این مشکل با بررسی های زیر امکان پذیر می گردد:

  • معاینه فیزیکی
  • شرح حال بیمار و بررسی نشانه ها و علائم وی
  • اندازه گیری فشار داخلی در بخش های مختلف بدن به کمک کاتتر
  • تست عصبی
  • انواع عکس برداری مانند سی تی اسکن، اشعه ایکس و MRI

در برخی موارد به دلیل اینکه بیمار پس از حوادث شدید تحت جراحی و بیهوشی عمومی قرار گرفته یا احتمال کما وجود دارد، تشخیص سندروم کمپارتمان به تاخیر می افتد.

 

علل سندروم کمپارتمان

هر عامل فشار شدید و طولانی مدت بر بدن می تواند به کمپارتمان منجر گردد مانند:

  • آسیب های فیزیکی همچون شکستگی استخوان (علت ۶۹ – ۷۵% نوع حاد)
  • آسیب به عروق خونی بزرگ و کاهش یا قطع خون رسانی به بافت نرم
  • افزایش جریان خون پس از یک دوره گردش خون ضعیف
  • فشار به عروق و اعصاب در اثر پارگی، تورم و خونریزی داخلی در عضلات ناحیه
  • شکستگی ساعد و مچ دست (عامل ایجاد کمپارتمان حاد در ۳% افراد با شکستگی ساعد و مچ)
  • درمان نادرست و ناکامل پس از شکستگی ها
  • گچ گرفتن اندام شکسته در حالت نامناسب
  • اسکار ناشی از سوختگی
  • مصرف داروهای ضد انعقاد که احتمال خونریزی داخلی را افزایش می دهد
  • افزایش استفاده از عضلات در سندروم کمپارتمان مزمن

 

علائم سندروم کمپارتمان چیست؟

علائم سندروم کمپارتمان حاد عبارتند از:

  • بی حس شدن بدن که از علائم ابتدایی است
  • درد شدید که ممکن است در مراحل انتهایی سندروم کاهش یابد
  • نبض ضعیف
  • از بین رفتن نبض در صورت آسیب سرخرگی یا در سندروم کمپارتمان پیشرفته
  • کاهش توانایی حرکت کردن
  • رنگ پریدگی یا زرد شدن اندام مبتلا

 

علائم سندروم کمپارتمان مزمن:

  • درد بدنی هنگام ورزش
  • بی حس شدن
  • بروز علائم هنگام دویدن یا دوچرخه سواری
  • احساس مور مور شدن اندام با شروع فعالیت
  • احساس سوزش شدید با ادامه فعالیت
  • فوت دراپ یا دراپ فوت (افتادگی مچ پا)

 

عوارض سندروم کمپارتمان

  • نکروزه شدن یا مردن اندام در اثر تداوم فشار وارده و قطع خون‌رسانی به ناحیه
  • ایسکمی ولکمن در کمپارتمان ران پا
  • نقص عصبی در منطقه مبتلا
  • گانگرن
  • سندروم درد مزمن منطقه ای
  • رابدومیلیز، که در اثر آن عضلات نگهدارنده استخوان در ناحیه مبتلا به راحتی شکسته می شوند و در ۲۳% از افراد مبتلا به کمپارتمان حاد گزارش می شود
  • نارسایی کلیه
  • از کار افتادن اندام های حفره شکمی
  • آسیب دائمی عضلانی یا عصبی در ناحیه

 

سندروم کمپارتمان ساق پا

معمولا از نوع مزمن بوده که به دلیل فعالیت شدید پا و عضلات آن ایجاد می شود. در اثر افزایش حجم عضلانی، التهاب و تورم ایجاد شده و به ایسکمی بافتی منجر می شوند. افزایش فشار در بافت نرم منجر به ورود مایعات به فضای میان بافتی شده و گردش خون پا را دچار اختلال می کند. ریسک کمپارتمان پا در ورزشکارانی که تمرینات شدید و قدرتی یا حرکات پر تکرار و سرعتی انجام می دهند بسیار بالا است.

 

سندروم کمپارتمان شکمی

در اثر افزایش فشار درون شکمی ایجاد می گردد. تداوم کمپارتمان شکمی منجر به نارسایی و از کار افتادن اندام های حفره شکمی می گردد. علل مختلفی منجر به این مشکل می گردند که به طور کلی شامل سه مکانیسم هستند:

  • تورم و خونریزی داخلی
  • احیای بیمار با جایگزینی مایعات و افزایش فشار درون شکمی ناشی از آن
  • سابقه سندروم کمپارتمان و عود مجدد

 

درمان سندروم کمپارتمان | مراقبت های پرستاری در سندروم کمپارتمان

یکی از مهمترین فاکتورهای درمان موفق کمپارتمان حاد زمان تشخیص است. از آنجایی که علت اصلی این سندروم افزایش فشار بافتی است، اولین گزینه درمانی کاهش و برداشتن این فشار از اندام است.

  • قطع فعالیت شدید و استراحت
  • ماساژ درمانی
  • باز کردن پانسمان، کست و گچ نامناسب و محکم روی ناحیه آسیب دیده
  • تصحیح وضعیت استخوانی پس از شکستگی
  • جراحی فاشیوتومی که طی آن یک برش با وسعت کافی جهت کاهش سریع فشار از روی بافت، گاهی نیاز است که برای جلوگیری از عود مجدد، این برش تا یک هفته باز باقی بماند.
  • مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی
  • استفاده از اتاقک اکسیژن
  • علائم حیاتی و وضعیت قلب بیمار باید مرتبا کنترل شود.