نور درمانی روشی سودمند و کم خطر برای زندگی بهتر





نور درمانی چیست؟


نور درمانی (لایت تراپی) که "فوتو تراپی" نیز خوانده میشود یک روش درمانی است که در آن با قرار دادن فرد در مقابل نور به درمان بیماری او اقدام میشود. نوری که به فرد تابیده می شود می تواند نور طبیعی و یا طول موج خاصی از نور باشد. در طول تاریخ، نور خورشید به عنوان اولین منبع نور وپس از آن لیزرها، لامپهای فلورسنت، لامپهای دیکروئیک (نوعی لامپ هالوژن) در نور درمانی به کار گرفته شدند.


امروزه از دیودهای ساطع کننده نور یا LED ها (light-emitting Didoes) به عنوان منبع نور استفاده می شود. نور درمانی LED مورد پذیرش سازمان FDA قرار گرفته و نخستین بار دانشمندان ناسا آن را مورد بررسی قرار دادند. آنها در اوایل دهه 1990 متوجه تاثیر مثبت نور ساطع شده از دیودهای LED بر رشد گیاه و بهبود عمل فوتوسنتز در آن شدند. از آن پس تحقیقات متعدد آزمایشگاهی و کلینیکی صورت گرفت بدان امید که با استفاده از LED بتوان به درمان بیماری ها پرداخت. نتایج رضایت بخش بود و امروزه نور درمانی LED به عنوان یک روش بی خطر، غیر تهاجمی و بدون درد بطور مستقل یا به عنوان جزئی از یک پروتکل درمانی در بهبود پاره ای از مشکلات جسمی و روحی به کار می رود.








کاربرد نور درمانی


اثرات مثبت نور درمانی در موارد زیر گزارش شده است:

- بهبود زخمهای دیر التیام
- رفع درد و سفتی صبحگاهی در آرتریت روماتویید
- بهبود مفصل زانو در استئوآرتریت
- پیشگیری از تاول تبخالی 
- بهبود زخم و ترمیم بافت
- کاهش التهاب و درد در ناحیه تاندون آشیل
- کمک به درمان کوتاه مدت سندروم کارپال تونل(این سندروم در اثر فشردگی عصب دست در ناحیه مچ ایجاد میشود و باعث بیحسی و ضعف انگشت میشود)
- کاهش عوارض ناشی از درمانهای دارویی در سرطان مثل موکوسیت دهانی(Oral Mucositis)


بر اساس شواهد موجود نور درمانی در بهبود بعضی از بیماریهای خلقی و روانی نیز نقش موثری دارد. بیماریهای زیر در این زمره اند:

- افسردگی فصلیSeasonal affective disorder) یا (SAD
- افسردگی پس از زایمان
- اختلالات خواب
- زوال عقل(Dementia) 
- سازگاری با کار کردن در شیفت شب



مزایای نور درمانی


هرچند مطالعات کلینیکی و آزمایشگاهی زیادی در مورد مزایا و معایب نور درمانی LED انجام شده ولی هنوز این موضوع در مجامع علمی مورد بحث است و مطالعات کلینیکی بیشتری لازم است تا بتوان در این مورد با قطعیت اظهار نظر کرد. با این حال مزایای این روش را نمی توان ندیده گرفت. نور درمانی LED یک روش بدون درد، غیر تهاجمی، ملایم، طبیعی، ارزان بوده و برای افراد علاقمند به نور آرامش بخش است. در مقایسه با سایر روشهای موجود مثل لیزر یا IPL (Intense pulsed light) آسیبی به پوست وارد نمیکند و نقش خودرا از طریق تحریک مستقیم سلولها برای بازسازی انجام میدهد. علاوه بر آن نور درمانی برای انواع پوست مناسب است و بدون هیچگونه سوختگی پوستی یا آسیب به چشمها عمل میکند.


معایب نور درمانی


نور درمانی LED کاملا غیر تهاجمی است و هیچ صدمه ای دارد نمی کند. آنچه فرد در حین عمل احساس می کند شبیه یک ضربه کوچک و گرم است. البته باید پذیرفت که نتایج آن به اندازه نتایج سایر روشهای درمانی مهیج و خیره کننده نیست و از طرفی غالبا در کشورها مورد قبول شرکتهای بیمه قرار نمی گیرد. هرچند بعضی شرکتها برای استفاده از این روش نور درمانی در پیشگیری از موکوسیت دهانی حین درمان سرطان استثنا قائل می شوند. 


انواع نور درمانی


نور درمانی برحسب نوع نوری که به کار برده می شود به روشهای گوناگونی صورت می گیرد که متداولترین آنها عبارتند از:

نور درمانی با استفاده از اشعه ماورای بنفش
از این روش در درمان بیماریهای ویتیلیگو، اگزما، پسوریاسیس، درماتیت اتوپیک و یرقان نوزادان استفاده می شود و بر حسب طول موج به کار رفته بر سه نوع است:

UVA با طول موج 315 تا 400 نانومتر
UVB با طول موج 280 تا 315 نانومتر
PUVA استفاده همزمان از اشعه UVA و دارو (Psoralen) 


نور  درمانی با استفاده از اشعه مادون قرمز

اشعه مادون قرمز در لامپهای حرارتی تولید می شود و از طول موجهای مختلف آن استفاده می شود. اثرات بیولوژیکی آن افزایش سرعت متابولیسم و افزایش گردش خون است. به این دلیل در نور درمانی جهت درمان زخمهای ایجاد شده در ماهیچه ها و استخوان ها به کار میرود. از طول موج 700 و 1050 نانومتر آن هم برای گرم نگه داشتن نوزادان در بخشهای ویژه استفاده می کنند.

نور درمانی با لیزر
لیزر درمانی هنوز در بعضی از حرفه های پزشکی به عنوان علامت پزشکی مدرن به شمار می رود. لیزرها قادرند پالسهای پر قدرت نوری از خود ساطع کنند و تا فاصله دوری ارسال کنند. در واقع نور لیزر نوعی انرژی الکترومغناطیس مادون قرمز است و به صورت فوتون به بدن وارد میشود. نور درمانی با لیزر در جراحی چشم(کاتاراکت)، آرتریت، خار پاشنه، شکستگیها؛ التهاب عصب، سندروم تونل کارپال، برداشتن سیاهرگها و پاک کردن تاتو نقش دارد.

نور درمانی با استفاده از نور قرمز
نور قرمز تا عمق پوست نفوذ میکند و باعث بهبود گردش خون میشود. علاوه بر آن با هدف قرار دادن غدد چربی باعث کاهش سنتز سیتوکین ها و کاهش التهاب میشود. از نور درمانی با نور قرمز همچنین در بهبود زخم، ترمیم پوست، درمان بیماری رزاسه، کاهش درد و التهاب نیز استفاده میشود.

نور درمانی با نور آبی
نور آبی نسبت به نور قرمز تا عمق کمتری از پوست نفوذ می کند و خاصیت ضد التهابی و ضد میکربی دارد. به علاوه این قابلیت را دارد که ساعت بیولوژیک فرد را به وضعیت نرمال درآورد. از نور آبی در درمان اختلالات خلقی، افسردگی فصلی و اختلالات خواب استفاده می شود. نور درمانی با نور آبی در امور مربوط به زیبایی پوست نیز کاربرد دارد.


نور درمانی پوست

استفاده از نور درمانی در پوست هم کاربرد درمانی و هم کاربرد زیبایی دارد. انرژی نور به لایه های عمقی پوست نفوذ میکند و با تحریک سلولهای آن قسمت از جمله فیبروبلاستها باعث افزایش تولید کلاژن و الاستین و بهبود در گردش خون میشود. کلاژن و الاستین باعث کشیدگی و سفتی پوست در پوست های جوان هستند و نور درمانی این عمل را بطور مصنوعی انجام می دهد. به این ترتیب خطوط و چروکهای ریز پوست را به حداقل میرساند. در واقع زمانی که سلولهای پوست در اثر پیری، تروما یا سایر مشکلات قادر به بازسازی خودشان نیستند نور درمانی به ترمیم و جوانسازی سلولهای آسیب دیده کمک میکند.

نور درمانی LED همچنین عوارض زیانبار ناشی از تابش اشعه خورشید به پوست را بهبود می بخشد و علایم ناشی از کشیدگی پوست را نظیر آنچه که در رشد و حاملگی اتفاق می افتد به تدریج از بین میبرد  
همچنین میتواند به کاهش قرمزی پوست که پس از درمان با روشهای تهاجمی تر لیزر و IPL ایجاد میشود کمک کند. علاوه بر این موارد بهبود رنگ پوست را بهبود بخشیده آکنه را از بین میبرد.


موارد جدی تری که توسط نور درمانی بهبود مییابند عبارتند از:
- اگزما
- ویتیلیگو(پیسی)
- لنفوم پوستی
- پسوریاسیس
- عوارض ناشی از استفاده لوازم آرایشی


پاسخ پوست به نور درمانی براساس نوع نور دریافتی متفاوت است. نور آبی باعث کشتن باکتری مسبب آکنه  (Propionibacterium acne) که در زیر پوست زندگی می کند می شود و به این طریق به بهبود آکنه کمک می کند. در این کار اکسیژن منفرد ایجاد می شود که برای باکتری سمی است.  اشعه مادون قرمز خطوط ریز و چروکها را از بین می برد و نور قرمز باعث بهبود رنگ پوست می شود.  همچنین نور درمانی با نور سفید در سفت کردن پوست و کاهش التهاب و نور زرد در تحریک ساختن کلاژن و الاستین نقش دارد.

نور درمانی پوست در سالنهای زیبایی نیز انجام میگیرد. بهتر است برای درمان مشکلات جدی تر حتما با پزشک مشورت کرد.


عوارض نور درمانی

نور درمانی یا لایت تراپی به عنوان روشی امن و بدون درد شناخته شده است. با این حال گزارشهایی از سوختگی و تاول از واحدهای نور درمانی با نور قرمز گزارش شده است. این خطر احتمالی هم وجود دارد که به چشمها آسیب برسد. اگرچه خطر LED از لیزرهای سنتی کمتر است ولی به هر حال باید در حین عمل مراقب جشمها بود. از سایر عوارض احتمالی میتوان از سردرد، تهوع و خستگی چشم نام برد. در صورتی که فرد تحت درمان مبتلا به اختلال دوقطبی نیز باشد درآنصورت عوارض مربوط به این اختلال از جمله شیدایی، بیش فعالی، و تحریک پذیری در او شدت مییابد.

نکته مهم این خواهد بود که حتی در صورت بروز احتمالی، عوارض فوق بعد از گذشت چند روز خودبخود از بین میروند. در صورتی که مشکل ادامه داشته باشد حتما باید با پزشک تماس گرفت. برای کاهش عوارض احتمالی ناشی از نوردرمانی میتوان زمان هرجلسه درمانی را کوتاه تر کرد و یا با فاصله گرفتن از منبع نور احتمال بروز عوارض را کاهش داد. 

برای پیشگیری از خطرات احتمالی قبل از اقدام به نور درمانی در موارد زیر حتما باید با پزشک تماس گرفت:
- وجود شرایطی که پوست را به نور حساس میکند مثل لوپوس اریتماتوز سیستمیک.
- مصرف داروهایی که فرد را به نور آفتاب حساس میکند مثل بعضی از آنتی بیوتیکها، ضد التهابها و مکملهای گیاهی.
- در صورتی که چشم فرد مستعد آسیب نوری است.
- در صورتی که فرد در حال مصرف داروی ایزوترتینویین با نام تجاری (Accutan) باشد(این دارو از مشتقات ویتامین A بوده برای درمان آکنه شدید بکار میرود).

دستگاه نور درمانی

نور درمانی مستلزم تاباندن اشعه نور طبیعی یا طول موج معینی از آن به بدن فرد بیمار میباشد یک دستگاه نور درمانی نور مورد نیاز را تامین می کند.   

انواع دستگاه نور درمانی

انواع گوناگونی از دستگاههای نور درمانی ساخته شده که برای مصارف گوناگون به کار میرود. بعضی از این دستگاهها جنبه درمانی و برخی در زمره محصولات آرایشی معرفی می شوند. بعضی جهت مصرف در مراکز درمانی، برخی در کلینیکهای زیبایی و برخی نیز به منظور کاربرد خانگی طراحی می شوند. در اینجا چند نمونه از متداولترین این دستگاهها معرفی می شود:

جعبه نوری(Light Box):

از متداولترین وسیله ها در نور درمانی است. نور خیلی روشنی ساطع می کند و روی میز قرار می گیرد. فاصله مناسب فرد تا جعبه در طول درمان 45 تا 70 سانتیمتر است. فرد به سمت جعبه می نشیند اما به آن چشم نمی دوزد. جعبه های جدید 10000لوکس(لوکس واحد اندازه گیری برای نور است) نور تولید می کنند. آنچه مهم است طول مدت نور درمانی است و اینکه در چه ساعتی از روز اجرا شود. انواع جدید این جعبه ها به فیلترهای UV (اشعه ماورای بنفش) مجهز هستند. از موارد کاربرد این جعبه ها اختلالات خواب، افسردگی های فصلی، اختلالات خلق میباشد.







لامپ رومیزی(Desk Lamp):
همان کار جعبه ها را انجام میدهد ولی جوری ساخته شده است  که مثل یک لامپ معمولی به نظر می رسد.

نقاب نوری(Light Visor):
با این وسیله میتوان در حین جلسه نور درمانی حرکت کرد. این وسیله روی سر گذاشته شده و در بالای چشم قرار میگیرد. میتوان آن را به نقاب تنیس تشبیه کرد. قدرت نور آن 3000 تا 10000 لوکس است. این وسیله هم کار جعبه ها را انجام میدهد.



Dawn Simulator:
این وسیله نوررا به تدریج افزایش میدهد و به این ترتیب از طلوع خورشید تقلید می کند. به افراد کمک می کند که صبح راحت تر از خواب بیدار شوند.  

دستگاههای از بین برنده درد
یک نمونه از این دستگاهها در این تصویر نمایش داده شده است:





ماسک های نوری:
این ماسکها معمولا برای تولید چند رنگ نوری طراحی شده و در نور درمانی مربوط به زیبایی کاربرد دارد و غالبا در جوانسازی پوست به کار میرود:






خرید دستگاه نور درمانی

برای خرید دستگاه نور درمانی میتوان به دو طریق خرید مستقیم و خرید اینترنتی اقدام کرد. سایت های سازنده مشخصات کامل دستگاه را معرفی می کنند و قبل از خرید میتوان از کم و کیف دستگاه و کاربرد آن آشنا شد.

قیمت دستگاه نور درمانی

قیمت ها با توجه به شرایط روز متغیرند. اما میتوان به سایتهای معتبر مثل سایت آمازون مراجعه کرد و حدود تقریبی قیمت ها را برآورد کرد. به عنوان مثال قیمت ماسکهای نوری معرفی شده در این صفحه 124 دلار و قیمت دستگاه کاهنده درد 179.99 دلار برآورد شده است. همچنین یک عدد جعبه نوری در این سایت به مبلغ 299.77 دلار به فروش میرسد.

هزینه نور درمانی

جهت دانستن هزینه نور درمانی میتوان با مرکز ارایه دهنده آن خدمات تماس گرفت. باید اضافه کرد که هرچند نور درمانی بطور کلی مشمول خدمات بیمه نیست اما در موارد بیماری های جدی بعضی مراکز درمانی با کمک خدمات بیمه درمان را انجام میدهند. بطور عمومی در دنیا هزینه یک جلسه مستقل نور درمانی بین 75 تا 125 دلار است والبته اگر نور درمانی جزئی از یک پروتکل درمانی باشد هزینه آن بیشتر خواهد بود.